La hi khawvel awm tirh ata thlai zingah chuan sum lak luh awlsamna leh Economy nghawng thei thlai pawimawh leh hmasa ber pawl a ni a. Khawvel a thlai hmanga sum lakluh theihna hmasa ber leh upa ber a ni mek a ni. La hi India ram hmun hrang hrangah chin mek a ni a, hmar lam Himalaya hmun Punjab-ah te, chhim tawp Kerala-ah te, ruahtui tlak tlem em em na hmun Kutch (Gujarat)-ah te, ruahtui tlak tamna hmun Manipur-ah te an ching mek a.
Khawvel anga ngaihtuah pawhin India hi La ching nasa ber pawl kan ni a. 8 million hectare a zauah chin mek ni mahse khawvel thar chhuah 9% chauh mai hi India hian kan thar chhuak a, kan thar chhuah zat (Productivity) hi a hniam em em a ni.
La hi mihring tan thuamhnaw siam nan kan hmang ber thin a, a chi atangin hriak pawh a sawr chhuah ve theih a ni. Hriak hi 15 - 20 % vel thleng atam a pai ve thei a. Amerika La (American Cotton) hian hriak a pai hnem ber a ni. La chi hriak sawr chhuah tawhna fe leh bangnawi te hi lei ti tha tu a ni a, 6% Nitrogen, 3% Phosphorus leh 2% Potash a pai a ni. Heng hriak sawr tawhna fe te hi ran tan chaw tha tak pawh a ni thei a ni.
Origin and History
India ramah hian hriat phak baka rei La hi chin a lo ni tawh a, kum 5000 liam ta Indus Valley hunlai pawh khan lo chin daih tawh a ni a. Mohenjodaro hunlai pawh khan la hi an lo kaihin thuamhnaw mawi tak takah an lo chhuah tawh a ni. India ram a thuziah hmasa ber Rig Veda-ah pawh khan La chungchang hi ziah lan a ni tawh a, Rig Veda hi Hindu sakhaw lehkhabu hlui ber niin Isua pian hma kum 2000 velah he lehkhabu ah hian La chungchang hi ziah lan a ni tawh a ni. La chin hi India ram atangin Egypt-ah te, Spain-ah leh Italy-ah tih lar leh tih hmuh an ni. La lo chhuahna hmun hi India ram a ni ngei a ni tih ziak hrang hrang-ah a hmuh theih a ni.
Area and Distribution
Khawvela La chinna hmun zawng zawng zau zawng hi 33.1 million hectare niin kum tin La hi 52.1 million tonnes thar chhuah thin a ni. Khawvel a La ching thin ram pawimawh zual te chu - India, USA, Russia, China, Brazil, Egypt, Pakistan, Turkey, Mexico leh Sudan te an ni. Heng ram 10 te hian khawvel a La thar chhuah zawng zawng 85% lai an tum a ni. India ram hi La chinna hmun zau ber a ni mek a, a thar chhuah tam zawngah chuan 4-na kan ni mek thung.
India ram chhunga La ching nasa state te chu- Maharashtra, Gujarat, Karnataka, Madhya Pradesh, Punjab, Rajasthan, Haryana, Tamil Nadu leh Uttar Pradesh-te an ni. Maharashtra hi India rama La thar chhuak hnem ber niin Gujarat hian a dawt a ni.
![]() |
| India rama cotton chin tamna hmun (Source: Google) |
Classification
La hi Malvaceae chhungkua a awm a ni a, a genus chu Gossypium a ni. Gossypium hnuaiah hian species 20 chuang La chi hrang a awm a, chung zinga kaih a thawmhnaw a siam theih te chu-
- Gossypium arborium : Hetiang chi La hi a tlanglawn ber leh chin nasat ber a ni a, a kung a lian tha a, a zai pawh 1.25-2.10 cm vela sei a ni tlangpui thin. La chinna hmun 29% he tiang La hi chin mek a ni.
- Gossypium herbaceum : A kung a lianin a nghet tha a, La zai pawh 1.25-2.30 cm vela sei a ni tlangpui thin. La chinna hmun 21% he tiang La hi chin mek a ni.
- Gossypium hirsutum : Hetiang chi la hi Amerika La (American Cotton) tih bik a ni a, La zai pawh 1.8-3.1 cm vela sei a ni tlangpui thin. La chinna hmun 50% he tiang La hi chin mek a ni.
- Gossypium barbadense : Hetiang chi la hi 'Sea Island Cotton' tih bik a ni a, La zai pawh 3.6-5.0 cm vela sei a ni tlangpui thin. He tiang chi La hi hmun zimte ah chauh chin a ni.




